تماس با ما   صفحه اصلي   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


نظام‌نامه پيوست فرهنگي طرح‌هاي مهم و كلان كشور
جلسه شماره 732 | مورخ 1392/01/21
مصوبه شماره 3807/92/دش | مورخ 1392/04/11


مقدمه

 

با توجه به اجرای طرح‌های توسعه در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، ارتباطی، اجتماعی، حقوقی، قضایی، سیاسی، امنیتی و... در کشور که تأثیرات مهمی در فرهنگ‌ جامعه و شیوه زندگی افراد ایجاد می‌کند و بی توجهی به آثار و پیامدهای این‌گونه طرح‌ها نتایج زیانبار و غیرقابل جبرانی در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی به دنبال دارد و در مواردی در تعارض آشکار با اهداف متعالی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران قرار می‌گیرد، لذا رصد آثار و پیامدهای فرهنگی طرح‌ها، لوایح، تصمیمات‌ و مصوبات، پروژه‌ها و اقدامات در دستگاه‌ها و قوای ‌سه‌گانه و بخش خصوصی و توجه به اثرگذاری مستقیم یا غیر مستقیم موارد ذکر شده در جامعه (در حالي که اساساً هدف اصلی انقلاب اسلامی گسترش و حاکمیت ارزش و فرهنگ اسلامی است)، مسأله‌ای ضروری و اجتناب‌ناپذیر است و عدم توجه به روند متناسب‌سازی طرح‌ها و تصمیمات و اقدامات باعث توسعه نامتوازن و پیدایش معضلات و بعضاً بحران‌های فرهنگی در سطوح و موضوعات مختلف فردی، خانوادگی و اجتماعی می‌شود.


رهبر معظم‌انقلاب ‌اسلامی‌ حضرت ‌آیت‌الله ‌العظمی‌خامنه‌ای(مدظله العالی) در‌ دیدار ‌اعضای شورای‌ عالی‌انقلاب‌فرهنگی در آذرماه سال 1386 ضرورت تهیه پیوست‌فرهنگی برای طرح‌های‌گوناگون کشور را مورد تأکید قراردادند و فرمودند «در طرح‌های گوناگون که در کشور تنظیم می‌شود، طرح‌های پولی و مالی و عمرانی، حتما یک پیوست فرهنگی وجود داشته باشد» و همچنین در نخستین بند سیاست‌های کلی برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 15/10/1389 ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب و نیز در ماده (2) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، تهیه پیوست‌فرهنگی برای طرح‌هاي مهم و جديد توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي مورد تاکید و تصویب قرار گرفته است.


پیوست فرهنگی فرصتی ارزشمند به منظور جاری ساختن سیاست‌های‌کلان‌فرهنگی ، ابزاری برای ایجاد مصونیت و پیشگیری از پیامدهای منفی درعرصه فرهنگ و همچنین اقدامی در راستاي ایجاد تحول و پیش برندگی در فرایندها و روش‌های مدیریت فرهنگی کشور مبتنی بر ارزش‌های فرهنگ اسلامی و در نهايت، عامل موثر در جهت ارتقاي بهره‌وری محسوب می‌گردد.


مهم‌ترین هدف نظام‌نامه پیوست فرهنگی ایجاد زمینه و شرایطی است که با ايجاد گفتمان فراگير اصلاح عملكرد فرهنگي تصميمات مديريتي در همة سازمان‌هاي اجرايي كشور،‌ ضمن اینکه طرح‌های مهم به ویژه پروژه‌های عمرانی و اجتماعی، اقتصادی ‌به نحو ‌مطلوبی اجرا‌ می‌شوند، ارزش‌های دینی، ملی و انقلابی نیزحفظ و تقویت گردند.


نظام‌نامه‌پیوست فرهنگی، با هدف تبیین ضرورت، جایگاه، چیستی، ساختار و الزامات قانونی مربوط به تدوین و اجرای پیوست فرهنگی درسطح کشور تهیه شده که ذیل نقشه مهندسی فرهنگی و ترسیم‌گر نقطه کانونی سامانه نظارت و ارزشیابی درنظام مدیریت‌راهبردی‌فرهنگی کشور است.


ماده1- واژگان


در این نظام‌نامه اختصار واژگان ذیل بدين شرح مي‌باشد:


پیوست فرهنگی: پیوست


نظام‌نامه پیوست فرهنگی: نظام‌نامه


ستاد راهبری پیوست فرهنگی: ستاد راهبری


نقشه مهندسی فرهنگی کشور: نقشه


ماده2- تعاریف


2-1- نظام‌نامه؛ مجموعه‌ای است شامل‌چیستی، چگونگی، تهیه، تصویب، اجرا و ارزیابی پیوست فرهنگی که به منظور درك مشترک از مفاهیم، اقدامات، مسئولیت‌های سازمانها و نهادهای مشارکت‌کننده در تحقق یک هدف خاص به تصویب مراجع ذیربط رسیده و مبنای اقدامات، قضاوت و ارزیابی قرار می‌گیرد.


2-2- پیوست فرهنگی: مجموعه‌ای است برای شناسایی، اقدام و ارزیابی از آثار و پیامدهای فرهنگی طرح‌ها و فعالیت‌ها که پس از انجام مطالعات لازم و با استناد به مبانی نظری و اسناد بالادستی بویژه نقشه مهندسی فرهنگی كشور متناسب با مقتضیات و شرایط جامعه، ضمن معرفی داده - ستاده یک سیاست اجرایی، طرح یا لایحه، پروژه یا هر فعالیت مهم دیگری با فرهنگ جامعه، با ارائه راهکارهای عملی برای تقویت آثار مثبت و حذف و کاهش پیامدهای مخرب آن در فرهنگ جامعه، راهنمای مجریان فعالیت‌ها و طرح‌ها در رعایت راهبردها، اعمال الزامات و استانداردهای مربوط و راهکارها در برنامه‌ها و اقدامات عملی در اجرای آن فعالیت خواهد بود.


2-3- نظام‌نامه پیوست فرهنگی: سندی است که فعالیت‌ها و طرح‌های مهم، شرح وظایف و حدود مسئولیت نهادها و سازمان‌های مختلف کشور، تعیین شیوه و چگونگی اعمال نظارت بر فرایند تهیه، تدوین و اجرای پیوست‌های فرهنگی و سایر اقدامات مربوط به ایجاد ضمانت اجرا و پشتیبانی از آن راتعیین می‌کند.


2-4- فعالیت‌ها و طرح‌های مهم: به سیاست‌های اجرایی، طرح‌ها و لوایح، پروژه‌های اجرایی و یا تصمیمات مهم و سازمان‌یافته‌ای اطلاق می‌شود که در عرصه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و غیره اتخاذ یا اجرا شده یا می‌شود و بواسطه گستره تعامل آن با فرهنگ جامعه و آثار و پیامدهای آن مطابق با ساز و کارهاي پیش‌بینی شده در آيين‌نامه‌ها و دستورالعمل‌هاي این نظام نامه به عنوان طرح مهم تلقی شده و ملزم به تدوین پیوست فرهنگی است.


2-5- شاخص‌های فرهنگی: به متغیرهای اصلی‌ومهمی اطلاق می‌شود که براساس شاخص‌های ‌نقشه مهندسی فرهنگی در فرایند تبیین آثار و پیامدهای فرهنگی، راهکارهای اصلاحی و اعمال ارزشیابی و نظارت برفرایند تهیه، تدوین و اجرای پیوست‌های فرهنگی تعیین شده و با روش‌علمی اندازه‌گیری و برای تعیین میزان موفقیت اجرای پیوست‌فرهنگی و آثارآن در هر فعالیت بدان استناد می‌شود.


ماده3- پیوست فرهنگی با تکیه بر مبانی، ارزش‌ها و احکام اسلامی و اصول، اهداف و چشم‌انداز نقشه مهندسی فرهنگی ازجمله موارد ذيل تدوین می شود:


1-    هویت در ابعاد اسلامی، ایرانی و انقلابی،


2-    عقلانیت در ابعاد حکمت، معرفت و بصیرت،


3-    اخلاق در ابعاد ملکات انسانی، معنویت روحی و تعبد عملی،


4-    عدالت در ابعاد فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی،


5-    کرامت در ابعاد فردی، اجتماعي و سازمانی،


6-    تعلیم و تربیت در ابعاد روحی، فکری و رفتاری،


7-    سبک زندگی در ابعاد فردي، خانوادگی، اجتماعي و سازمانی،


8-    ارتباطات در ابعاد تعامل، تبادل و تفاهم،


9-    وحدت و انسجام در ابعاد مذهبی، قومی و ملی،


10-   نظم اجتماعی در ابعاد فردی، اجتماعي و سازمانی،


11-   استقلال در ابعاد فرهنگی، اجتماعي،سیاسی و اقتصادی،


12-   تولید ملّی کالا و خدمات فرهنگی در ابعاد دیداری، شنیداری، مکتوب و...


ماده4- اهداف


1- حفظ، تقویت و گسترش ارزش‌های اسلامی، ملی و انقلابی و تعالی فضای فرهنگی کشور با اجرای مطلوب فعالیت‌ها و طرح‌های مهم اقتصادی، عمرانی، فرهنگي، اجتماعی، سیاسی و ...


2- نهادینه‌شدن اجرای اهداف و سیاست‌های نقشه مهندسی فرهنگی کشور


3- بهره گیری از فرصت‌های فرهنگی جامعه برای افزایش اثربخشی فعالیت‌ها و طرح‌ها


4- پیش‌بینی، پیشگیری و بازدارندگی از آسیب‌ها و اصلاح پیامدهای مخرب فرهنگی کلیه فعالیت‌ها و طرح‌ها.


ماده5- فعالیت‌ها یا طرح‌های مهم و كلان


فعالیت‌ها یا طرح‌های مهم و كلان مشمول پیوست فرهنگی، به فعالیت‌ها و طرح‌هايی اطلاق می‌شود که با توجه به معیارهای زیر و متناسب با امکانات کشور، مورد تصویب قرار می‌گیرد:


5-1- گستردگی و اهمیت نوع تأثیرات فرهنگی فعاليت يا طرح


5-2- جمعیت تحت پوشش و تأثیرپذیر از فعالیت یا طرح


5-3- میزان ماندگاری و انتشار آثار و پیامدهای فرهنگی فعالیت یا طرح


5-4- نسبت بین آثار و پيامدهای فرهنگی فعالیت و یا طرح با تهاجم فرهنگی و فرایندهای جهانی‌سازی


5-5- میزان منابع انسانی و مادی مصرفی و اعتبارات لازم برای اجرای فعالیت یا طرح


6-5- نسبت نزدیکی آثار و پیامدهای فرهنگی فعالیت یا طرح با نقشه مهندسی فرهنگی.


ماده 6- گستره شمول و اجراي پيوست فرهنگي


تهیه و تدوين پیوست فرهنگی شامل طرح­ها و فعالیت­های مهم و كلاني است که:


1-    در حال طراحي هستند.


2-    در حال اجرا هستند.


تبصره1: پيوست فرهنگي براي طرح‌‍‌هاي مهم وكلاني كه قبلاً اجرا شده و كماكان نيازمند توجه و ارتقاء فرهنگي مي‌باشند نيز پيش‌بيني و تدوين خواهد شد.


تبصره2: دستگاه‌ها مي‌توانند در خصوص پيوست‌نگاري ساير فعاليت‌ها و طرح‌ها با استفاده از منابع اعتباري خود اقدام نمايند.


ماده7- ضوابط عمومي پيوست فرهنگي، تشكيل و ساختار و وظايف كميسيون پيوست فرهنگي، نحوه انتخاب عناوين طرح‌هاي مهم و كلان، چگونگي اجراي پيوست فرهنگي در دستگاه‌ها و استان‌ها و ساير ضوابط و دستورالعمل‌هاي مربوط به فرايند اجرا، نظارت و ارزيابي ضمانت اجرايي و خدمات پشتيباني و ...، به تصويب شوراي تخصصي مهندسي فرهنگي كشور خواهد رسيد.


ماده 8- اين مصوبه مشتمل بر يك مقدمه، 8 ماده و دو تبصره در جلسه 732 مورخ 21/1/92 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد.ص/732.6